|
1990 lı yıllardan sonra iletişim ve teknolojinin gelişmesi
tıbbi mantara uluslar arası ilginin artmasına ve tıbbi ve
egzotik mantar türlerinin tüm dünya çapında tanınmasını ve
ilginin artmasını sağlamıştır. Özellikle 1980 li yıllardan
sonra yetiştiriciliği hızla artmıştır. Dünyada üretimi 1995 de
500 ton olan Reishi mantarı 2005 yılında 6 000 tona
ulaşmıştır.
Ülkemizde ise 2000 yılında
Agromantarcılık
(AGROMA) tarafından Denizlide
üretimine başlanmış ve üretimi halen yaygınlaştırılarak devam
etmektedir.
Latince ismi Ganoderma lucidum olan
mantar bir çok yerde Reishi, Kırmızı Reishi veya ölümsüzlük
mantarı gibi isimler ile takdim edilmektedir. Uzakdoğu
kaynaklı bu mantarın yaklaşık 2000 yıllık bir geçmişi
bulunmaktadır. Uzun yıllar boyunca özellikle Uzakdoğu
ülkelerinde başta hipertansiyon ve karaciğer hastalıkları
olmak üzere bronşit, astım, ülser, uykusuzluk ve kanser gibi
rahatsızlıkların tedavisinde yardımcı bir kaynak olarak
kullanılmış. Bu faydalı organizmalar hastalığın tedavi
edilmesinde ve vücut direncinin arttırılmasında görev alır.
Böylece sadece hasta olan insanların değil normal sağlıklı
bireylerinde haftada birkaç kere bu faydalı besinleri
tüketmeleri tavsiye edilmektedir. Bu şekilde insan bünyesi
daha dirençli bir yapıya kavuşmakta ve herhangi bir
rahatsızlık durumunda hastalık etmeni ile daha rahat mücadele
edebilmektedir.
Reishi mantarının insan sağlığına olan
birçok faydası yapılan çalışmalar ile ispatlanmıştır. Ayrıca
bu mantarın bu güne kadar tespit edilmiş bir yan etkisi
bulunmamaktadır, bu sebeplerden dolayı Japon Sağlık Bakanlığı
tarafından kanser tedavisinde kullanılabilecek yardımcı
bitkisel ilaç olarak kabul edilen tek mantar türüdür.
Özellikle kanser tedavisinde kullanılan radyoterapi ve
kemoterapinin vücuttaki yan etkilerini bertaraf ettiği
belirlenmiştir.
Fujian
Agriculture University Central Laboratory’de yapılan analiz
sonucunda, Ganoderma
lucidium’un besin içeriği şunlardır:
%12,1 kaba protein, % 79,33 kaba selüloz, %2,63 kül, %1,98
azot, %0,229 fosfor, %0,5 potasyum, %0,085 kalsiyum, ve %0,056
magnezyum. Germanyum ve
selenyum içeriği bakımından oldukça
yüksektir
Ganoderma lucidum yetiştirme
tekniği
Yetiştiricilikte
iki yöntem kullanılmaktadır
1)
Bitkisel
atık (talaş) kültürü
2)
Kütükte
yetiştiricilik
Talaş
Kültürü
Yetiştirme
ortamı olarak şert ağaç(meşe,kayın, Gürgen) talaşları
kullanılmaktadır
Hazırlanan
yetiştirme ortamları ısıya dayanıklı torbalara
1-2
kg olacak şekilde doldurularak,
torbaların ağzı
pamuk tıkaçla kapatılacaktır. Bu işlemden sonra torbalar 121
°C’de 1.5 saat otoklavda tutularak sterilize edilecektir.
Torbaların sıcaklığı 20-25 °C’ye düştükten
sonrasteril
odalarda misel
ekimi yapılacaktır. Misel aşılanan torbalar mantar üretim
odasına yerleştirilecek, karanlık koşullarda 25-30
°C’de
misel sarması için gerekli koşullar sağlanacaktır. Misel
gelişimini tamamlayan torbalarda karpofor oluşumunu teşvik
için oda 100-200 lux ışıkla
aydınlatılacaktır (Chen, 2004).
Primordium görülen torbaların üzeri
açılarak ve oda düzenli bir şekilde nemlendirilip,
havalandırılmaya başlanacak, oda sıcaklığı 25±2oC
olacak
şekilde ayarlanacaktır. Primordiumlar görülmeye başladıktan
sonra torbaların üst kısımları mantar gelişmesini teşvik ve
çıkışları sağlamak için kesilerek açılacaktır. Mantarlar
gelişim dönemi boyunca dikkatle incelenerek en uygun hasat
zamanında hasat edilecektir.
3)
2)
Kütük yönteminde ise meşe kütüğü 15 cm uzunluğunda, 15 cm
çapında kesilerek hazırlanacaktır (. Kütüklere 5 cm
derinliğinde ve 2 cm genişliğinde 6-10 delik açılacak, bu
açılan deliklere miseller yerleştirilecek ve üzerleri bal mumu
ile kapatılacaktır. Misel aşılanmış kütükler 25 °C sıcaklık ve
%70 neme ayarlanmış odada 6 ay muhafaza edilecektir. Miseller
kütükleri sardıktan sonra serada organik maddece
zenginleştirilen toprağa kütükler gömülecek ve sıcaklık 25-30
°C ve nem %70-90 olacak şekilde ayarlanacaktır. Seranın direkt
güneş ışığı alması engellenecek ve havalandırmaya dikkat
edilecektir. Mantarlar oluşum sırasında dikkatle incelenecek
ve en uygun hasat zamanında hasat
edilecektir
ülkemizde
Kütük yetistiriciliği iklimsel özelliği nedeni ile pek uygun
bir yetiştiricilik yöntemi değildir ülkemizde Ganoderma
yetiştiriciliği sunni talaş kütüklerinde ve iklimlendirilmiş
kapalı ortamlarda yetiştiriciliği daha çok başarılı
olmaktadır.
Yüksek
kaliteli Ganoderma
lucidum üretmek için diğer özel
koşulların da gerekli olduğu göz önüne alınabilir. Bunlar;
1)
verimi en yüksek ırkın seçimi,
2)
doğru yetiştiricilik metodunun kullanılması,
3)
ürünün doğru zamanda hasat edilmesi ve
4)
hasat sonrası ürüne uygun bir biçimde muamele yapılması:
Ganoderma lucidum
yaşarken (canlıyken) hastalığa karşı
korur. Bu hastalıklara karşı koruma gücünün uygun bir şekilde
tüketildiğinde ortaya çıktığı tahmin edilmektedir. Onun tüm
yaşamı boyunca şiddetli (sert) doğa şartlarında onun
hastalıklara karşı koruma gücünü artması iyileştirici
özelliğidir. Ganoderma
lucidum’un yeni (genç) hücreleri hasattan
sonra hemen ölmeye (bozulmaya) başlar.
Ganoderma
lucidum’un
hastalıklara
karşı koruma gücünün artışı engellendiği için suni olarak
hızlı bir şekilde kurutulmaması gereklidir.
Ganoderma lucidum
serin, karanlık ve durağan (değişmez) bir
yerde muhafaza edilebilir.
Sıcaklık:
Ganoderma lucidium için
sıcaklık çok önemlidir. Kültür mevsimi sıcaklık isteğine göre
ayarlanmalıdır.
Meyve için yüksek sıcaklık gereklidir.
Misel gelişimi için 12-36
oC sıcaklık
gerekirken, en uygun sıcaklık 24-30
oC’tır. Sıcaklık
30 oC’tan yüksek
ya da 24 oC’tan
düşük ise misel gelişimi yavaşlayacaktır. meyve oluşumu için
uygun sıcaklık 20-30
oC’tır.
Ganoderma
lucidium’un yetiştirilmesi sırasında
sıcaklığın 20-25
oC olması
gelişmeyi yavaşlatır, fakat kapalı bir yapı ve açık renk
oluşturur. Sıcaklığın 25-30
oC olması halinde
ise gelişme hızlı olur, fakat kalitede düşme görülür. Şapka
gelişimi için 22
oC üzerinde
sıcaklık iyi büyümeyi sağlar.Aksi halde şapkada deforme
olacaktır.
Nem: Hücre oluşumu için esas
bileşiktir. Biyolojik olayların meydana gelmesinde ve
taşınmasında rol oynar. Misel gelişimi, buton ve meyve oluşumu
substratın su içeriği ile ilişkilidir.
Substratın su içeriği misel büyümesi
için yaklaşık % 60 olmalıdır. Meyve büyümesi sırasında, nem %
80-90 arasında olmalıdır. Meyvenin büyümesi, üst tabakada
bulunan misellerin gelişimine bağlıdır. Düşük hava neminde
büyüme duracaktır Bundan dolayı, nemlendirme özellik
istemektedir.
Havalandırma:
Ganoderma lucidium aerobik bir
mantardır. Yaşam boyunca sürekli soluma gösterdiğinden, taze
havaya sürekli ihtiyaç gösterir. Karbondioksit konsantrasyonu
% 0,1’den yüksek olması halinde meyvede deformasyon oluşur.
Bundan dolayı kültür yerinde iyi havalandırma
olmalıdır.
Işık: Ganoderma
lucidium üzerinde ışık etkisi farklı
dönemde farklı şekillerde olmaktadır. Misel, tamamen
karanlıkta yetişmektedir. Yüksek ışık, özellikle sarı ışık,
gelişmede yavaşlamaya neden olur. Meyve gelişimi için bir
miktar ışık gereklidir.
Meyve gövdesi fototropizm gösterir.
Meyve ve şapkanın büyüme noktaları ışığa yönelir. Süs amaçlı
mantar yetiştiriciliğinde bu karakterden
yararlanılır.
pH
Ganoderma
lucidium miselleri düşük asit
ortamlarından hoşlanır. Büyüme için gerekli pH 3,0-7,5
değerleri arasıdır, fakat en uygun değerler 4,0-6,0 değerleri
arasıdır
Reishi’nin
Tüketimi
G.
lucidum mantarı çok sert
dokusundan dolayı taze olarak tüketilememekte, yemeklerde
kullanılamamaktadır. Bununla beraber çayı, kahvesi, sıcak suda
eriyen tabletleri, kapsülleri, tentürleri, ampulleri,
ekstraktları ve sporlarının ürünlerini, dilimlenmiş halde
mantarın kendisini piyasadan elde etmek mümkündür. Uzun yıllar
yapmış olduğumuz çalışmalar sonucunda geliştirmiş olduğumuz
bir yöntemle tamamen tüketime hazır hale getirilmiş
içilebilir şekilde saf G.
lucidum konsantresi
insanların hizmetine sunulmuştur. Genel olarak sağlıklı
insanların günde; 1-2 g, hastaların 5-6 g, ağır hastaların ise
günde en az 10 g kadar Reishi tüketmeleri tavsiye
edilmektedir. Reishi ile kürde mantarın
konsantresi genelde sabah kalkınca ve akşam yatmadan önce aç
karnına içilmeli; içme saatlerinin de aynı olmasına özen
gösterilmesi gerekmektedir. Ayrıca mantar suyu içilirken,
içerisine herhangi bir şeker ya da tatlandırıcı madde vb.
kesinlikle katılmamalıdır. Reishi’nin
bünyesinde bulunan polisakkaritler biyolojik olarak makro
moleküllerdir. Söz konusu polisakkaritlerin çözülüp vücut
tarafından alınabilmesi için günde 1000 mg C vitamini alınması
gerekmekte, C vitamini Reishi’nin biyo yarayışlılığını
arttırmaktadır. Antioksidant bir madde olan Reishi,
hücrelerdeki yaşlanmayı durdururken bağışıklık sistemini
güçlendirmektedir. Bu bakımdan mantar suyunun içilmesine
en az 2 ile 5 ay arasında devam edilmelidir.
Reishi
Çayı Nasıl Hazırlanır?
Reishi Çayı Nasıl
Hazırlanır?
Sağlıklı kişilerde günde 2 -3 gr, hastalarda ise hastalığın
durumuna göre 6-12 gr kurutulmuş mantardan hazırlanan
çayın tüketilmesi önerilir.
Çayın
sabah, öğle ve akşam birer bardak içilmesi
önerilir;
Günlük olarak tüketilecek miktardaki kuru mantar cam veya
porselen kap
içerisine
1
litre su içine konarak kaynamaya bırakılır ve kaynama
başladıktan sonra ateş kısılarak en az 15-20 dakika
kaynatılır.
Tercihen
sıcak veya ılık olarak içilir.
2-3
günlük çay bir defada hazırlanıp buzdolabında
saklanabilir.
Kaynatma ve içim
esnasında çay kesinlikle metal ile temas etmemelidir. Cam veya
porselen kapta kaynatılmalı ve muhafaza edilmelidir. Mantarın
içeriğinde bulunan Germanyum maddesi vücüdün kullanabileceği
formdadır sıcakta metalle teması sonucu elekrton alış verisi
ile vücut tarafından kullanılamaz forma geçmesi nedeni ile
mutlaka cam bir kapta kaynatılmalıdır.
Çayın tadı acıdır; tatlandırıcı kullanmayın tatlandırma
ihtiyacı duyulması halinde bal veya tabii şeker ile
tatlandırılmalıdır.
Aç karına içilmesi tavsiye edilir; ancak mide problemi olanlar
veya acılığı nedeni ile aç karnına içemeyenler yemekten sonra
içebilir.
|